A-cat Zeiler Piet Saarberg

Zeiler en mastenbouwer Piet Saarberg:

''A-cat is mijn lust en mijn leven'

Binnen de A-cat wereld komt één naam al gauw bovendrijven: Saarberg.  Wie kent niet de wereldberoemde Saarberg masten? Al vanaf 1975 is Piet Saarberg (65) actief met A-cats. Hij ontwerpt, bouwt en verkoopt, en is zelf een actieve A-cat zeiler. Diverse kampioenschappen staan op zijn naam, waaronder 2 keer Texel. Tijd voor een gesprek met Piet Saarberg.

Het huis van Piet en Janny Saarberg ligt in een rustige straat in Zandvoort, op een steenworp afstand van de prachtige Noordhollandse duinen. Een markante vierkante woning, aan de bovenkant afgetimmerd met hout, en een enorme oprit naast de deur. Eén raam met een zeilboot in glas-in-lood springt eruit: hier woont onmiskenbaar een zeilliefhebber.

Als we aan komen rijden, komt Piet ons al tegemoet lopen. We worden hartelijk ontvangen en Janny, zijn vrouw, heeft de koffie al klaar staan. “Gezellig dat jullie er zijn.” Net als Piet, is Janny een makkelijke prater. Nog voor ik mijn koffie op heb, begrijp ik dat niet Piet, maar Janny eigenlijk de masten bouwt. Hoe zit dat? “Ik doe inderdaad het snijwerk”, legt Janny uit, “maar de rest doen we samen. Piet maakt de ontwerpen en doet de inkoop en ik snijd de koolstof doeken en leg alle materialen klaar die in de mast moeten.”

Janny houdt van puzzelen en borduren. Toen Piet indertijd met het bouwen van masten begon, zei hij: 'Als jij jurkjes kan naaien, dan kan je ook masten maken'. Zo is het allemaal  begonnen.

Dertien jaar werken Piet en Janny al samen aan het bouwen van carbon masten voor A-cats. Gemiddeld maken ze zo'n 50 masten per jaar. De Saarberg masten zijn een begrip in de zeilwereld. Het is een kunst om een hele lichte mast te bouwen, die toch sterk blijft. Die kunst verstaat het echtpaar Saarberg als geen ander. De lichtgewicht masten, variërend van 8,4 tot 10 kg, gaan de hele wereld over. In de loods ligt een verzending klaar voor Australië: een 10 meter lange doos met daarin 6 masten. “Die gaan binnenkort op het vliegtuig”, vertelt Janny. “In Australië is het nu zomer, dus daar is het zeilseizoen in volle gang.”

Piet is een fervent A-cat zeiler, Janny zeilt niet. “Maar ik kan ook niet stilzitten”, zegt ze. “We doen alles samen, dus als hij moet zeilen, sta ik met de trolley aan de kant. En ik ben van de koffie en het eten.”

Grote passie

Piet was als jochie van 12 al op het water te vinden. Hij groeide op op Curacao, waar hij tot zijn 19e woonde. Een ideale plek om het zeilen te leren. “Vanaf mijn 16e ben ik echt intensief gaan zeilen”, zegt Piet. Eenmaal terug in Nederland werd hij werktuigkundige. “Ik ben een pure techneut”, vertelt hij. “Dat heb ik waarschijnlijk van m'n grootvader, een ouderwetse smid.”

In totaal heeft hij 33 jaar bij Ford Nederland gewerkt. Daar zat hij aardig op zijn plek, want naast zijn grote liefde voor zeilen, heeft Piet ook een passie voor auto's. “Auto's en boten zijn mijn twee grote hobby's”, zegt hij. “En bij Ford, waar ik de after-sales service deed, leerde ik alles wat met auto's te maken heeft. Niet alleen de technische kant, maar ook de commerciële.”

Na verloop van tijd liep Piet bij Ford toch tegen een zekere grens aan. Piet: “Op een gegeven moment word je steeds beperkter in wat je kunt doen bij zo'n bedrijf. Ik zou bijvoorbeeld het liefst van twee auto's één willen maken. Vroeger kon je zelf een carrosserie bouwen, maar nu kan dat niet meer qua milieutechniek en veiligheid.” Vandaar dat hij zijn aandacht steeds meer verlegde naar zijn andere grote liefde: boten. “Met boten kan ik mijn technische kunnen kwijt.”

Eigen ontwerp

Al vanaf 1975 doet Piet aan A-cat zeilen. “Mijn eerste catamaran heb ik half zelf gebouwd”, zegt hij lachend. “In Engeland zat een bouwer, maar ik vroeg me altijd af: waarom doen ze het zo? Dus kocht ik een casco en dat heb ik zelf verder afgebouwd.” Zijn eerste echte mooie catamaran, een BIM uit Italië, kocht hij in 1982. “Ik dacht: 'dat zal wel helemaal goed zijn', maar ook daar was ik niet tevreden mee. Binnen een jaar of twee zag ik alweer tekortkomingen, met name in de manier van door het water gaan.”'

“Ja, ik ben een rare hoor”, zegt hij gekscherend. “Ik heb bijvoorbeeld indertijd een jachtbouwcursus gevolgd, maar dan op mijn manier. Ik heb er alleen uitgehaald waarom een romp zo'n vorm moet hebben en vervolgens heb ik zelf een romp ontworpen. Daar zijn er in totaal 10 van gemaakt, daarna heb ik het ontwerp aan een professionele bouwer gegeven, de firma Aicher/Egner. Die bouwt nog steeds flyers. Het kostte mij te veel tijd naast mijn volle baan en het werd me te duur. Toen ben ik rompen gaan kopen. In Australië waren hele goede te koop, tegen een prijs waar ik ze nooit voor kon bouwen. Ik kocht alleen de romp en de rest maakte ik zelf, tot en met de zwaarden en roeren aan toe.”

Van het een kwam het ander. Piet raakte meer en meer verankerd binnen de A-cat wereld en kwam in het bestuur van IACA terecht, de overkoepelende organisatie voor A-cat zeilers. “De voorzitter is een Italiaan en ik ben al zo'n 15 jaar secretaris. En tegenwoordig ben ik ook nog penningmeester, omdat we alleen in Nederland een bankrekening konden openen. Zelfs in Zwitserland lukte dat niet... Dat is het lastige met zo'n wereldwijde organisatie, maar het heeft natuurlijk ook z'n charmes dat je met mensen van over de hele wereld in zo'n bestuur zit.”

Oude bibliobus

Hij is een gedreven man. Als er ergens een wedstrijd te varen valt, is Piet van de partij. Sinds hij Janny leerde kennen, gaat zij ook altijd mee. Piet: “Ik had indertijd een hele grote camper, een oude bibliotheekbus uit Schiedam. Een enorm gevaarte van 10 meter lang. Wij sliepen en aten in de bus, iedereen en alles kon mee. Ideaal. Maar op een gegeven moment wil je toch wat luxer reizen. Nu pakken we liever een hotel of we huren ergens een appartement. Maar meestal hoeven we helemaal niets te regelen en kunnen we bij vrienden logeren.” Waar ze ook komen ter wereld, overal hebben Piet en Janny zeilvrienden wonen. Maar omgekeerd geldt ook: Als er in Nederland wat te doen is op zeilgebied, stellen zij hun huis open voor kennissen uit de zeilwereld.

“Dat is het leuke binnen dit wereldje”, vindt Piet. “Je kent elkaar en het gaat er gemoedelijk aan toe. Op het water gaan A-catters voor het winnen, maar aan de kant drinken ze een biertje met elkaar.” A-catters zeilen alleen, zonder fokkemaat, “maar er hangen altijd wel vrouwen omheen”, aldus Piet. Ook de vrouwen kunnen het doorgaans goed met elkaar vinden. Janny: “Wij rennen met de trolleys, wie het ook is die aan de kant komt. Je kan je boot niet loslaten, want dan knalt-ie op een andere boot. In Nieuw-Zeeland bijvoorbeeld, heb je hele brede stranden en veel wind en golven. Als er dan een aantal boten tegelijk binnenkomt, moet je wel hulp hebben.” Daarom staan de vrouwen klaar met de trolleys. Janny vindt dat heel normaal: “Je helpt elkaar gewoon.” Piet: “Ik ken geen andere klasse waar dat zo gaat en waar dat kan. Dat is echt uniek binnen de A-klasse.”

Rondje Texel

Op de vraag wat zijn mooiste moment was met de A-cat, zegt Piet heel resoluut: “Iedere wedstrijd is uniek, maar Texel winnen spant wel de kroon.” Piet heeft 3 keer gewonnen met Rondje Texel, waarvan 2 keer officieel. “De eerste keer dat je zoiets wint – mij overkwam dat in 1986 - is uniek.” Het jaar daarop won Piet weer, maar omdat hij geen vuurpijl aan boord had, werd hij gediskwalificeerd. Piet: “Officieel hoorde je zo'n vuurpijl bij je te hebben, maar daar werd doorgaans niet op gelet. Dat keer dus wel. Toen hij de derde keer Texel won, in 1989, is hij de prijs niet gaan halen, uit protest. “Texel was niet alleen mijn leukste moment, maar het was tevens mijn  grootste misser'', blikt hij terug.

Hoewel hij zichzelf geen absolute topzeiler noemt, – “ik vind het gewoon leuk om mee te doen” – is Piet ook driemaal Nederlands kampioen geweest. “Ik heb zelfs nog wel eens prijzengeld gehad”, zegt hij gnuivend. Piet zeilt overal waar een wedstrijd is. Zo werd hij eens derde op de EK, “en dat is echt hoog.” Maar de laatste WK in Australië was een misser. “Ik had gehoopt op minder wind.”

Piet Saarberg in Australie, zeilnummer NED 1...

Wat er zo leuk is aan een A-cat, vraag ik hem ten slotte. “Een A-cat vaart zonder handicap. Wie het eerst aan de finish is, die wint”, vertelt Piet enthousiast. “En binnen de A-cat klasse gelden maar weinig regels. Er zijn enkele restricties met betrekking tot de lengte en breedte van de boot en het zeiloppervlak en gewicht, maar voor de rest zijn er geen beperkingen. En het leuke is ook dat je tegen wereldzeilers vaart. Het afgelopen WK in Australië hadden we zo'n 8 Olympische zeilers. Dat is zò leuk!”

Een beginneling die nog moet leren zeilen, kan beter niet met een A-cat beginnen. “Dan heb je eerst wat meer zeilervaring nodig”, is Piets advies. “Maar als je de nodige ervaring hebt en je weet wat evenwicht is, kun je een A-cat aanschaffen.” Wie eenmaal A-cat vaart, weet hoe verslavend dat is.

Techneut en puzzelaar

Tot slot rijden we nog naar de loods waar het allemaal gebeurt. Hier worden de beroemde Saarberg masten gefabriceerd. Eigenlijk zijn het drie ruimtes naast elkaar, waar je inpandig kunt doorlopen. De oude auto's die overal staan herinneren aan Piets andere hobby, maar daar heeft hij niet zoveel tijd meer voor.

Als wij arriveren, is het steenkoud in de werkplaats. Hoe houdt Janny dat vol om uren in de kou al die koolstof lagen te snijden? “Oh, dat valt best mee hoor”, relativeert ze, “want om de mast te kunnen maken moet het hier minstens 18 graden zijn.” Ze wijst me op een enorme kachel die bovenin de loods hangt. “Als die eenmaal zijn werk gaat doen, is het hier best uit te houden. En stilzitten kan ik toch niet.”

De hele business runnen ze samen. Piet doet de inkoop: koolstofdoek in rollen prepreg (voorgeïmpregneerd). Janny snijdt er vervolgens lagen van. Daar worden er 6 van op elkaar gelegd  die vervolgens met lucht op elkaar worden geperst. Janny zorgt dat al het materiaal dat in de mast moet klaar ligt, en Piet legt de mast in. “Een heel gepuzzel”, aldus Janny. Ze heeft alle losse deeltjes wel eens geteld. “Dan kom je toch wel op zo'n 176 stukjes”.

Boven de lange smalle mal waar de mast in gelegd wordt, hangt een enorme oven. “Eigen fabricaat”, legt Piet uit, “want dit is nergens te koop.” Nadat de boel wordt verhit, ontstaat er uiteindelijk een mast. Een echte Saarberg. Zo één waar ze van over de hele wereld mee zeilen. “Deze maand gaat de 596e mast de deur uit”, vertelt Janny. Sommigen kunnen zelfs niet wachten en komen de mast persoonlijk ophalen. “Stopt er ineens een taxi voor de deur en rollen er 6 Australiërs uit”, grapt Piet.

Twee bijzondere mensen, die van hun verschillende interesses – puzzelen en techniek – zoiets moois kunnen maken. Dat is toch geweldig! Ook dat is weer zoiets unieks, wat je bij A-cat vindt.